free web stats

10 Tips om Zwanger te Worden na de Anticonceptie Pil

De eerste stap die je moet nemen om zwanger te worden is natuurlijk stoppen met anticonceptie, zoals de pil. Je kunt immers niet zwanger worden met de pil.

Nadat je met de pil bent gestopt, kan het soms enige maanden duren voordat je zwanger raakt. Je lichaam heeft namelijk tijd nodig om de normale cyclus weer te herstellen. Deze moet weer op gang komen. Dit kan een aantal maanden duren.

De Pil: Hormonale Anticonceptie

Voordat we je uitleggen hoe je zwanger kunt worden na de pil, moet je eerst weten hoe de pil precies werkt. Dan kun je ook beter de oplossingen begrijpen waarmee je weer zwanger kunt worden. De pil is een hormonaal anticonceptiemiddel; dat wil zeggen dat hij je hormoonspiegel beïnvloedt om zwangerschap te voorkomen.

De pil bevat meestal twee hormonen: progestageen en oestrogeen. Deze hormonen zorgen voor verschillende veranderingen in jouw lichaam. Zo wordt ten eerste de eisprong geblokkeerd: er kan maandelijks geen nieuwe eicel naar de baarmoeder komen. Bovendien wordt de structuur van het baarmoederslijmvlies veranderd, waardoor een bevruchte eicel niet kan innestelen.

De pil pakt de zwangerschap dus bij het begin aan: de eisprong. En zelfs als de pil daar faalt en er toch een eicel vrijkomt, zorgen andere hormonen ervoor dat de baarmoeder de bevruchte eicel niet kan ontvangen. Een laatste werking van de pil is dat het slijm aan de ingang van de baarmoeder dikker wordt, zodat spermacellen moeilijker in de baarmoeder komen.

Zodra je wilt stoppen met de pil, moet je dit wel op het juiste moment doen. Daarnaast moet je een paar adviezen in acht nemen, voordat je naar de volgende fase gaat: Proberen om zwanger te worden!

Verpest jouw levensstijl je vruchtbaarheid?

Doe deze test en ontdek het direct!

Tip 1: stop op het juiste moment

Als je zou willen, kun je op elk moment stoppen met het gebruiken van de pil. Maar dat betekent niet dat alle hormonen direct uit je lichaam verdwenen zijn en je menstruatie weer normaal verloopt. Daarvoor moet je even geduld hebben. Om zo snel mogelijk zwanger te kunnen worden na de pil, moet je op het juiste moment stoppen.

Dat is meestal aan het einde van de strip. Daarna ga je menstrueren; je bent dan nog gewoon beschermd. Pas op de dag waarop je eigenlijk met een nieuwe strip zou beginnen, kun je weer zwanger worden. Je cyclus gaat dan weer normaal van start, dus ook het moment waarop de eisprong plaatsvindt. En dan kun je weer je vruchtbare periode goed voorspellen.

Tip 2: wacht je eerste menstruatie af

De meeste artsen raden echter af dat je direct na het stoppen van de pil probeert zwanger te worden. Het is dan namelijk nog helemaal niet zeker of je zwanger wordt, omdat het bij sommige vrouwen langer duurt voordat hun cyclus weer op gang komt. Natuurlijk kun je het altijd proberen, je weet nooit of je toch wel zwanger wordt.

Voor de arts is het wel makkelijker als je je eerste menstruatie na het stoppen van de pil afwacht. Als je pas daarna seks hebt, is het een stuk eenvoudiger om vast te stellen wanneer je baby ongeveer geboren gaat worden. Wanneer je direct na het stoppen zwanger wordt, kan dat moeilijker zijn. Bovendien weet je na je eerste menstruatie of je cyclus weer normaal is.

Tip 3: als je niet direct een normale cyclus krijgt

Bij veel vrouwen kan het voorkomen dat ze, na het stoppen met de pil, niet direct hun normale cyclus terug krijgen. Sommige vrouwen hebben de eerste maanden erg lange cycli van soms zeven tot acht weken. Het is dan ontzettend lastig om te weten wanneer je nou eigenlijk zwanger kunt worden, en soms lukt het helemaal niet.

Het beste wat je dan kunt doen, is afwachten tot je cycli weer redelijk normaal zijn geworden. Pas dan kun je weer met enige zekerheid je ovulatie en daarmee je meest vruchtbare periode voorspellen. Dat betekent wel dat je eerst nog geduld moet hebben, voordat je weer zwanger kunt worden. Dat vinden niet alle stellen even prettig.

Natuurlijk betekent dit niet dat je niet kunt proberen om zwanger te worden. In dit geval geldt: niet geschoten, is altijd mis. Je kunt alleen niet je vruchtbare periode vaststellen, dus weet je nooit zeker of het lukt. Laat natuurlijk jullie wel van tevoren testen op mogelijke soa’s voordat je onveilige seks hebt.

Tip 4: het gebruik van de pil beïnvloedt je vruchtbaarheid niet

Laat je niet van de wijs maken doordat de pil voorkomt dat je zwanger kunt worden: de pil heeft geen invloed op je vruchtbaarheid. Nadat je gestopt bent met de pil ben je gewoon weer even vruchtbaar als eerst. Het kan alleen even duren voordat je weer zwanger kunt worden, omdat je lichaam nog in de war is.

Als het echt heel lang duurt voordat je cycli weer stabiel zijn, kunnen we alleen maar zeggen: heb geduld. Op een gegeven moment is je lichaam weer hersteld en kun je normaal zwanger worden. Wil je niet zo lang wachten? Dan kun je een afspraak met de huisarts maken. Hij of zij kan je helpen om sneller vruchtbaar te worden na het stoppen met de pil.

Je kunt ook nog andere technieken gebruiken om je vruchtbaarheid te verhogen. Zo kun je gezonder eten (veel groente en fruit, water, gevarieerd eten); dit bevordert je vruchtbaarheid. Ook kun je bepaalde seksstandjes gebruiken die de kans op zwangerschap verhogen. Let er ook op of je bijvoorbeeld geen glijmiddel gebruikt dat zaaddodend is.

Al met al is het niet zo moeilijk om na de pil weer zwanger te worden; je moet vooral wat geduld hebben. De pil beïnvloedt echter je vruchtbaarheid niet en meestal heb je na één à twee maanden weer een volledig normale cyclus.

Snel-en-Gezond-Zwanger-Worden

Snel zwanger worden na de pil

Als je gestopt bent, of nog wilt stoppen, met de pil om zwanger te worden, zijn er aantal zaken waar je even je aandacht aan moet geven. Niet alleen om het zwanger worden veilig te laten verlopen, maar ook zo snel mogelijk te laten plaatsvinden. Je wilt, na dat belangrijke besluit, toch zo snel mogelijk resultaat?

Snel Zwanger Tip #1: Aan het einde van de strip stoppen

Als je graag zwanger wilt worden en hiervoor wilt stoppen met de pil dan is het een advies om dit aan het einde van je pilstrip te doen. Tijdens je menstruatie ben je dan nog gewoon beschermd. Vanaf de dag dat je weer zou starten met het slikken van de pil, kun je zwanger worden.

Meestal wordt er door de huisarts geadviseerd om de eerst volgende ‘natuurlijke’ menstruatie af te wachten voordat je gaat proberen om zwanger te raken. Als je je ‘natuurlijke’ menstruatie afwacht dan is het veel makkelijker om de bevallingsdatum te berekenen. Er kan dan veel eenvoudiger worden vastgesteld wanneer de bevruchting was en rond welke datum de baby dus wordt geboren.

Snel Zwanger Tip #2: Wachten op de natuurlijke cyclus

Als je met de pil bent gestopt dan kan het nog enkelen maanden voordat je natuurlijke cyclus op gang komt. Sommige vrouwen zijn al weer direct regelmatig ongesteld, bij anderen duurt het een aantal maanden. Als je een aantal keren op de natuurlijke manier ongesteld bent geweest dan zijn de pilhormonen uit je lichaam.

Het kan natuurlijk zijn dat je echt niet wilt wachten en direct zwanger wilt raken. Dit kun je dan altijd proberen. Er bestaat namelijk een kans dat je toch zwanger wordt.

Sommige vrouwen raken meteen zwanger nadat ze zijn gestopt met de pil. Dit zijn echter uitzonderingen. Bij de meeste vrouwen duurt het vaak een aantal maanden voordat hun cyclus weer op gang komt en ze zwanger kunnen raken.

Snel Zwanger Tip #3: Langere cycli

Als je net bent gestopt met de pil dan kan het voorkomen dat je de eerste paar maanden wat langere cycli hebt van zeven tot acht weken. Meestal duurt het een half jaar voordat je lichaam weer helemaal in balans is. Het ligt er ook aan hoe lang je de pil hebt geslikt. Als je deze een aantal jaren achter elkaar hebt gebruikt dan heeft je lichaam er wat meer moeite mee om zich te herstellen. Soms kan het dan een jaar duren voordat je een natuurlijke cyclus hebt.

Ga er in ieder geval vanuit dat het een jaar duurt voordat je lichaam weer een natuurlijke cyclus heeft. Een normale cyclus duurt 21 tot 35 dagen. Gedurende deze cyclus heb je minimaal twee dagen bloedverlies.

Snel Zwanger Tip #4: Eisprong

Als je cyclus weer op gang is gekomen dan kun je zwanger worden. Je kunt alleen zwanger raken als je een eisprong hebt. Een aantal dagen voor je eisprong en op de dag van je eisprong ben je in je vruchtbare periode. Je bent het meest vruchtbaar op de dag van je eisprong. Je hebt dan de grootste kans om zwanger te raken.

Als je bent gestopt met de pil en graag zwanger wilt raken dan is het dus zinvol dat je weet hoe je cyclus werkt en op welke dag je een eisprong hebt. Rond de periode van je eisprong ben je het meest vruchtbaar.

Tijdens de eisprong verlaat een rijpe eicel een eierstok om bevrucht te worden. Als er op het moment van je eisprong zaadcellen bij je baarmoedermond aanwezig zijn dan is de kans groot dat je zwanger wordt. Het is dus belangrijk dat je weet op welk moment je eisprong is en wanneer je met je partner moet vrijen om zwanger te worden.

Lees hier meer over zwanger worden na de pil.

Snel Zwanger Tip #5: Vruchtbaarheid verhogen

Wanneer je met de pil bent gestopt dan kun je je vruchtbaarheid op een aantal manieren verhogen. Het is het allerbelangrijkste dat je gezond leeft, er een gezond eetpatroon op nahoudt en je voeding eventueel aanvult met multivitaminen voor vrouwen die zwanger willen worden.

Snel Zwanger Tip #6: Gezonde Voeding

Gezonde voeding zorgt voor een goede ovulatie. Vermijd suikers en slechte vetten en eet veel verse groene groenten. Eet vooral veel voedsel dat rijk is aan antioxidanten en vitamine C.

Snel Zwanger Tip #7: Foliumzuur slikken

Begin ook met het slikken van foliumzuur. Start hier minsten een maand voor de mogelijke bevruchting mee. Door foliumzuur te slikken, vergroot je de kans op een gezond kindje.

Snel Zwanger Tip #8: Zink slikken

Begin ook met het starten van extra zink. Zo vul je het tekort aan of voorkom je een tekort. Een tekort aan zink in je lichaam heeft weer invloed op je vruchtbaarheid.

Snel Zwanger Tip #9: Een half uur beweging per dag

Door dagelijks minimaal een half uurtje te bewegen, houd je je lichaam in conditie en fit. Het kan een zwangerschap dan goed aan. Bij bewegen kun je denken aan lichte sporten of activiteiten, zoals wandelen, yoga of zwemmen. Als je zwanger wilt worden is het beter om geen intensieve sporten als hardlopen, fietsen of aerobics te beoefenen. Tijdens deze sporten maakt je lichaam het stresshormoon aan en dit heeft een slechte invloed op de vruchtbaarheid.

Snel Zwanger Tip #10: Geef je lichaam de tijd

Als je graag zwanger wilt worden nadat je met de pil bent gestopt dan lukt dit misschien niet direct. Het duurt vaak een aantal maanden tot een jaar voordat het raak is en je zwanger bent. Dit is bij de meeste vrouwen zo.

Je zult dus geduld moeten hebben. Raak niet gelijk in paniek als je deze maand weer niet zwanger bent. Blijf er ontspannen over en vertrouw op je eigen, gezonde lichaam. Vermijdt dat je in de stress raakt. Hierdoor slaan je hormonen flink op hol en raakt je cyclus uit balans. Iets dat je natuurlijk moet voorkomen.

Door een ontspannen houding aan te nemen, voel je je veel sterker en energieker. Je cyclus blijft dan in balans en de kans op een zwangerschap is dan groter.

Leer Hoe Je Met Simpele Recepten Onvruchtbaarheid Omkeert en Natuurlijk Zwanger Wordt in 60 Dagen Tijd

Ontdek mijn unieke methode waarmee ik reeds duizenden mensen heb geholpen om hun onvruchtbaarheid te overwinnen.

Deze methode is zonder ingrijpende behandelingen of schadelijke medicijnen en zal je op natuurlijke wijze helpen het gezonde kindje te krijgen waar je altijd al van hebt gedroomd.

Klik direct op de link hieronder voor de methode om snel zwanger te raken, hoe hopeloos je situatie ook lijkt:

“Lekker Zwanger Worden” Risicovrij Uitproberen

32 Reacties op "10 Tips om Zwanger te Worden na de Anticonceptie Pil"

  1. X zegt:

    Mijn echtgenote is sinds begin november vorig jaar gestopt met de pil. Ze heeft tot op heden nog geen menstruatie gehad. We zijn al langs de gynecoloog gegaan. Door het ontpillen, daalt er nog geen eitje, omdat ze te weinig vrouwelijke hormomen zou hebben (ze heeft 11 jaar de pil / laatste 2 jeer de ring genomen). Zou dit door dit komen dat ze nog niet vruchtbaar is? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat haar vrouwelijke hormonen terug in orde zijn? We hebben namelijk een grote kinderwens.

    ALvast bedankt!

  2. Mevrouwtje eigenwijs zegt:

    Wat is er zo slecht aan ”Light/aspartaam” producten?

    • Boris Bergman zegt:

      In kleine hoeveelheden kan dit niet zoveel kwaad.

      Maar het lichaam reageert ongeveer hetzelfde op kunstmatige zoetstoffen als op suiker. Dat komt omdat je lichaam zich al gaat voorbereiden op de aanmaak van insuline wanneer ze de zoete stof proeven.

      Teveel aanmaak van insuline kan leiden tot vetopslag, insuline ongevoeligheid en uiteindelijk diabetes type 2.

  3. Lisa zegt:

    Je moet inderdaad meer bepaalde supplementen slikken, het is veel gezonder voor jou EN het kindje! Tevens vergroot het de kans dat je zwanger wordt; dus het is een win-win-win!

  4. Annabel zegt:

    Na de pil was mijn cyclus zo’n bende, dat ik het bijna had opgegeven. Maar geef niet op! ik bleef proberen en nu vieren we zijn eerste verjaardag! Erg bedankt voor de tips Merian!

  5. Astrid zegt:

    Hoelang zou ik moeten wachten totdat mijn natuurlijke cyclus terug komt?

    • Boris Bergman zegt:

      In mijn artikel staat dat dat verschilt per vrouw.

      Sommige vrouwen hebben de eerste maanden erg lange cycli van soms zeven tot acht weken. Je weet dan niet of je zwanger kunt worden.

      Je moet dus geduld hebben en op een gegeven moment je meest vruchtbare periode voorspellen.

      • Astrid zegt:

        Hey Merian, Je had gelijk, ik moest gewoon geduldig zijn. ik had je tips gevolgt en mijn cyclus is nu weer de oude 🙂 Erg bedankt dus voor alle tips! <3

  6. Astrid zegt:

    Maakt het wat uit als ik de prik versie van de pil nam?

  7. Cynthia zegt:

    Heel erg bedankt voor dit artikel, ik ga mn best doen! (en mijn mannetje ook, hahaha)

    • Boris Bergman zegt:

      Graag gedaan, Cynthia! Veel succes toegewenst, maar vergeet ook vooral niet te genieten van de momenten met je partner! Juist die moet je zoveel mogelijk koesteren.

      Groet, Merian

  8. bianca zegt:

    hoe lang duurt het voor dat de prikpil is uit gewerkt en dat je zwanger kan raken

    • Boris Bergman zegt:

      De prikpil wordt (zoals je weet) elke drie maanden ingespoten. Dat betekent dat er hormonen in je lichaam vrijgelaten worden, die je zwangerschap tegengaan. Wanneer jij stopt met de prikpil, en dus niet meer iedere drie maanden langs de huisarts gaat, zullen die hormonen tijdens die drie maanden uit je lichaam verdwijnen. Het kan dan nog zeker een jaar duren voordat jouw menstruatiecyclus weer compleet hersteld is. Het is wel mogelijk dat je binnen deze tijd nog zwanger raakt, maar het is dus tevens moeilijk te achterhalen wanneer je precies zwanger bent, omdat je nog niet regelmatig ongesteld bent. Ik raad het je daarom ook aan om een zwangerschapstest te doen, als je het zeker wilt weten, of om condooms te gebruiken totdat je wel weer regelmatig menstrueert

  9. Wandana zegt:

    Hallo ik ben nu een maand gestopt met de pil heb daarna netjes met stopweek gehad vijf dagen en heb 22 sept me menstruatie gekregen maar alleen met vegen en daarna drie dagen licht roze met slijm tot 25 sep 25 sep kreeg ik normaal bloed en daarna stopte het weer en twee dagen maar twee druppels bloed 27 sep in de avond kreeg ik echt menstruatie tot gister veel gebloed vanmorgen was het gestopt en daarna begon ik weer te bloeden nu bijmekaar negen dagen is dit normaal en wanneer ben ik weer vruchtbaar ga nu voor me derde kindje.

    • Mieke zegt:

      volges mij heb je nog een soort ‘ gewone’ menstruatie na dat je gestopt ben met je pil. (al is dat trouwens niet meer een echte menstruatie maar gewoon bloedingen ). Maar dat bloeden is dus geloof ik heel normaal en je bent gewoon weer vruchtbaar na stoppen met de pil. Maar op deze site staat dat het beter is pas te beginnen met zwanger proberen te worden na je eerste menstruatie na stoppen mt de pil dus ik zou even wachten tot je bloedingen opghouden zijn en dan weer zwanger proberen te worden. Als je twijfelt zoiezo even langs je huisarts gaan!! veel succes, groetjes Mieke

      • Wandana zegt:

        Oke, dankje voor je reactie. Ik ga voor de zekerheid inderdaad toch maar even langs mijn huisarts, liever het zekere voor het onzekere!

  10. Latifa zegt:

    Haloo ik heb een vraagje, mijn vriend en ik willen graag een kind en besloten we dat ik zou stoppen met de pil, 9 oktober werd ik ongesteld/stopweek tot 12 okt Ik hield een ovulatie cyclus bij en moest dus 6 november weer ongesteld worden maar nu is het al weer 10 november en nog steeds niks since 31 oktober last van misselijkheid zonder braken, ik ben vaak verkouden maar ruik alles heel sterk, gevoelige borsten/tepels steken in mijn lies en opgezetten buik, maar als ik een testndoe geeft het vaak negatief nu mijn huisarts gebeld en die zegtndat ik nog 2 weken moet wachten als ik dan nog niet ongesteld ben, mag ik pas langskomen en als de test nog steeds negatief aan geef, nu ben ik echt onzeker want wil graag een kind en mijn stemmingswisseling is ook zo vervelend want mijn vriend zegt dan van ja je bent echt veranderd en snel reageer of ik toch nie echt zwanger ben?

  11. Yentl zegt:

    Hoi hoi ik zit eens met een vraagje De afgelopen jaren is mijn cyclus een puinhoop ik heb 4 jaar geleden 5 keer mijn prik pil laten zetten nadien gestopt en een jaar mijn regels niet gehad nu ik eindelijk voor een jaar en half mijn regels af en toe met de nodige lasten maar nu de laatste maand was het echt informatie raar het duurde langer bleef aan 1 stuk door de zelfde hoeveelheid en ineens gedaan wat ik vreemd vind maar is da normaal na zolang nog steeds geen positieve test kunnen jullie mij hier mee helpen?

    • joelle zegt:

      misschien is er iets met je vruchtbaarheid…? Zou eens langsgaan bij je huisarts als ik jou was, dan weeet je het maar zeker

  12. Bente zegt:

    Geldt dit ook voor andere vormen van anticonceptie? Heb zelf laatst spiraaltje laten verwijderen, vandaar..

    • Boris Bergman zegt:

      Hee Bente,

      Omdat een spiraaltje met hormonen werkt, werkt dit net iets anders. Het kan na het verwijderen van zo’n spiraaltje iets langer duren voor je weer zwanger kan worden. Voor meer informatie zou ik onze methode “Vlug Bevrucht” eens uitproberen!

      Mvg, Boris

  13. Manon zegt:

    Hallo mijn naam is manon Ik ben gestopt met de pil na 7,5 jaar 12 januari gestopt stop week 16 januari ongesteld tot 21 januari.. Ik ben 22 januari begonnen met foliumzuur te slikken.. 23 januari sex gehad en 26 en 27 en 29 januari ook.. kan ik dan zwanger raken omdat dat mijn vruchtbare periode is of is dat te kort op elkaar en kan dat niet..?

    Groetjes manon

    • Aamnda zegt:

      Dat is wel snel het kan dat je zwanger bent maar ik ben 8 jaar aan de pil geweest 7 maand verder en nog niet zwanger elk lichaam is anders maar zal mooi zijn als het raak is in zo’n korte tijd

  14. Manon zegt:

    Hallo mijn naam is manon Ik ben gestopt met de pil na 7,5 jaar Ik ben gestopt voor de stop periode 12 januari gestopt met de pil 16 januari ongesteld geworden tot 21 januari 22 januari begonnen met foliumzuur te slikken 23 januari sex gehad met mijn vriend 26 27 en 29 januari ook sex gehad. ( vruchtbare periode) kan ik dan ook zwanger zijn of dat niet en waneer kan ik een test gaan doen.. wachten is zo moeilijk

  15. C. zegt:

    Hallo,

    Sinds vorig jaar september ben ik gestopt met de pil na jaren lang de pil geslikt te hebben. Ik en mijn vriend proberen zwanger te worden maar helaas nog niet gelukt. Het maakt mij ook erg onzeker vooral omdat ik ooit toen ik nog jong was een soa heb gehad en misschien wel onvruchtbaar ben geworden, ik ben toendertijd wel direct naar de huisarts geweest en medicijnen gekregen. Maar toch blijft in mijn hoofd spelen. Mijn menstruatie loopt nu wel goed er zitten nu 24 dagen tussen dus het loopt goed. Misschien wil ik ook te snel. Heeft er iemand nog tips? Ik ben wel een beetje einde raad want ik ben ook niet echt de jongste meer.

  16. M zegt:

    Hallo,

    Ik ben bijna 3 jaar gestopt met pil en kan nog niet zwanger worden. Bij de ziekenhuis geweest vorig jaar en een inwendig baarmoeder onderzoek gehad en die was helemaal goed.

    Wat kan ik nu het beste doen?

    • Boris Bergman zegt:

      Beste M,

      Moeite net zwanger worden kan worden veroorzaakt door een heleboel verschillende factoren, zowel lichamelijk als psychisch. Op deze site zijn een heleboel gratis artikelen te vinden over problemen die je kan hebben bij zwanger worden, oplossingen voor deze problemen en tips om je kansen te vergroten. Als je nog meer informatie wil kun je ook onze methode “Lekker Zwanger Worden” aanschaffen. Als het probleem bij jou ligt, vind je er hierin zeker een oplossing voor. Wel is het de moeite waard om te zeggen dat onvruchtbaarheid minstens even vaak voorkomt bij mannen, dus het kan ook zeker de moeite waard zijn voor je vriend/man/partner om zichzelf een keer te laten testen.

      Mvg, Boris Bergman

  17. Lot zegt:

    Hallo, Ik ben sinds 7 maanden gestopt met de pil, maar heb nog steeds erg lange cycli en weet niet of ik eigenlijk wel ovuleer. Ik meet elke ochtend m’n lichaamstemperatuur, maar er zijn geen schommelingen. Temperatuur is altijd constant. Is dat normaal? Komt dit door het ontpillen? En kan dat zo lang duren? We volgen al 7 maanden bovenstaande tips, maar het lijkt niet te lukken…

    Bedankt al voor uw antwoord!

  18. Aamnda zegt:

    Hallo Ik ben sinds aug gestopt met de pil alles gaat zoals het hoort optijd ongesteld altijd netjes 6 a 7 dagen we zijn nu 7 maand verder en ik word niet zwanger we gaan voor ons 3de kindje is er iets mis. Heb wel 8 jaar aan de pil gezeten Groetjes aamnda

Geef een reactie:

Verplichte velden zijn gemarkeerd met *